|
مهلت پنج روزه ثبت نام داوطلبان انتخابات دهمين دوره رياست جمهوري اسلامي ايران كه روز گذشته با نام نويسي 475 نفر به پايان رسيد، بار ديگر موضوع لزوم تغيير قانون انتخابات رياست جمهوري را كه از مدتها پيش مطرح شده بود، بيش از پيش عيان ساخت.

قانون كنوني انتخابات رياست جمهوري، شرايط را به گونه اي براي ثبت نام داوطلبان اين انتخابات فراهم كرده است كه به محض اعلام زمان نام نويسي، جمعي از شهروندان كه ممكن است حتي واجد شرايط راي دادن هم نباشند، با علم به اينكه صلاحيت آنها احراز نمي شود، داوطلب مقام رياست جمهوري مي شوند.
شاهد اين مدعا آن است كه مطابق قانون افراد زير 18 سال حق راي دادن در انتخابات را ندارند اما حتي همين زير 18 ساله ها ميتوانند به عنوان داوطلب كانديداي انتخابات رياست جمهوري شوند و پس از ثبت نام آنان در وزارت كشور، شوراي نگهبان نيز صلاحيت آنان را مورد بررسي قرار مي دهد.
نتيجه چنين وضعيتي، از يكسو، "ثبت نام فله اي" و گسترده افراد گمنام و فاقد حداقل صلاحيتهاي قانوني و از سوي ديگر، فراهم شدن زمينه سوءاستفاده رسانه هاي بيگانه از رد صلاحيت آنان توسط شوراي نگهبان است كه همواره تلاش مي كنند با هر دليل و بهانه اي چهره جمهوري اسلامي ايران را مخدوش سازند.
براي اين رسانه ها مهم نيست كه افراد گمنام، از سر تفنن و براي مطرح كردن خود در رسانهها پا به ستاد انتخابات كشور گذاشته اند، يا آنكه فراتر از آن، اهدافي خاص همچون دستيابي به فرصتي براي انتقاد از نظام يا اوضاع جامعه و يا اخذ پناهندگي از كشورهاي ديگر را دنبال مي كنند. علت حضور اين داوطلبان فاقد صلاحيت هر چه باشد در اصل ماجرا كه وضعيت ثبت نام داوطلبان در ايران چندان خوشايند نيست، تاثيري نمي گذارد.
تركيب مدعيان
در پي پنج روز ثبت نام براي دهمين دوره انتخابات رياست جمهوري 475 نفر ثبت نام كردند كه گرچه اين رقم نسبت به يكهزار و 14 ثبت نام كننده دوره قبل، 53 درصد كاهش نشان ميدهد، اما باز هم در جاي خود، رقمي بالا براي چنين انتخاباتي به نظر مي رسد.
از مجموع ثبت نام كنندگان دوره دهم 30 نفر زير 25 سال، 39 نفر آنها بين 25 تا 30 سال، 139 نفر از آنها بين 30 تا 40 سال، 115 نفر از آنها بين 40 تا 50 سال، 98 نفر از آنها بين 50 تا 60 سال و 54 نفر از آنها بالاي 60 سال سن دارند و از اين نظر، مسنترين كانديدا مردي 86 ساله و جوانترين آنها جواني 19 ساله است.
از نظر مدرك تحصيلي نيز از ميان اين افراد يك نفر داراي مدرك حوزوي اجتهاد، يك نفر داراي مدرك فوق دكترا، 35 نفر داراي مدرك دكترا،216 نفر داراي مدرك ليسانس و فوقليسانس و 222 نفر داراي مدرك فوق ديپلم، ديپلم و پايينتر از آن هستند.
برخي از ثبت نام كنندگان بيكار هستند و برخي هم مشاغل خود را شغلهايي اعلام كرده اند كه با توجه به اظهارات و مصاحبههاي آنان در جمع خبرنگاران، قبول آن كمي سخت به نظر ميرسد اما با اين حال 19 نفر از داوطلبين گفته اند عضو هيئت علمي دانشگاهها هستند ، 10 نفر پزشك، 194 نفر كارمند، 37 نفر فرهنگي، 34 نفر بازنشسته و 55 نفر نيز شغل خود را در فرم ثبتنام درج نكرده اند.
در مجموع از ميان يكهزار و 14 نفر داوطلب دوره قبل تنها صلاحيت هشت داوطلب احراز شد و صلاحيت يكهزار و شش نفر ديگر مورد تاييد شوراي نگهبان قرار نگرفت.
براي انتخابات دوره دهم نيز بعيد به نظر مي رسد با توجه به شرايط موجود در قانون براي احراز صلاحيتها از مجموع 475 نفر ثبت نام شده، صلاحيت بيش از 4 تن از آنان از سوي شوراي نگهبان تاييد شود.
اين چهار نفر شامل "محمود احمدي نژاد" رييس جمهوري كنوني، "ميرحسين موسوي" نخست وزير دوران 8 سال دفاع مقدس، "مهدي كروبي" رييس دو دوره مجلس شوراي اسلامي و "محسن رضايي" فرمانده كل سابق سپاه پاسداران و دبير كنوني مجمع تشخيص مصلحت نظام باشند.
قانون چه مي گويد؟
مطابق ماده 35 قانون انتخابات رياست جمهوري ، "رجل سياسي و مذهبي" بودن ، ايراني الاصل بودن، داشتن تابعيت كشور جمهوري اسلامي ايران ، مدير و مدبر بودن ، داراي حسن سابقه و امانت و تقوا بودن ، مومن و متعهد بودن به مباني جمهوري اسلامي ايران و مذهب رسمي كشور بودن، شرايط داوطلبان اين انتخابات است و چنانچه كسي خود را واجد آنها تشخيص داد، مي تواند در ستاد انتخابات كشور براي داوطلبي رياست جمهوري ثبت نام كند. احراز نهايي اين شرايط در مورد داوطلبان بر عهده شوراي نگهبان است.
كلي بودن شرايط ماده يادشده موجب شده است هر فردي با هر سني و صرف نظر از سطح سواد و موقعيت خود در جامعه، به صرف داشتن شناسنامه ايراني بتواند در انتخابات رياست جمهوري به عنوان داوطلب ثبت نام كند.
به عبارت ديگر، بر خلاف راي دهندگان انتخابات رياست جمهوري كه يكي از شرايط آنان داشتن حداقل 18 سال سن است، داوطلبان انتخابات براي ثبت نام محدوديت سني ندارند و براي آنان محدوديتي در زمينه تحصيلي و ساير شرايط نيز قيد نشده است. در مقابل، براي ثبت نام در انتخابات مجلس شوراي اسلامي و مجلس خبرگان رهبري شاهد شرايط خاصي هستيم.
با شناخت اين نقايص بود كه نمايندگان مجلس شوراي اسلامي در جلسه روز 19 آبان سال 1387 طرح يك فوريتي اصلاح موادي از قانون انتخابات رياست جمهوري مصوب 1364 را به تصويب رساندند تا راه را بر نارساييها و مشكلات اين قانون از جمله در زمينه ثبت نام داوطلبان ببندند.
براساس اين مصوبه مجلس، داوطلبان انتخابات رياست جمهوري علاوه بر آنكه بايد شرايط ماده 35 قانون انتخابات رياست جمهوري را دارا باشند،بايد هنگام ثبت نام حداقل مدرك كارشناسي ارشد يا معادل حوزوي آن و سابقه تصدي حداقل يكي از مناصب مهم كشور را دارا باشند.
اين مناصب عبارتند از:
1- رئيس جمهور و معاونان وي.
2- نمايندگان مجلس خبرگان رهبري ، نمايندگان مجلس شوراي اسلامي و نمايندگان منصوب مقام معظم رهبري در نهادها و استانها.
3- رئيس قوه قضائيه، معاونان وي و روساي ديوان عالي كشور ، سازمان بازرسي كل كشور ، ديوان عدالت اداري ، سازمان قضايي نيروهاي مسلح و دادستان كل كشور.
4- اعضاي مجمع تشخيص مصلحت نظام و دبير آن و اعضاي شوراي عالي انقلاب فرهنگي و دبيران.
5- اعضاي شوراي نگهبان ، فقها و حقوقدانان.
6- وزرا.
7- امرا ، فرماندهان و سرداران نيروهاي مسلح.
8- رئيس سازمان صداوسيما.
9- روساي سازمان ها و نهادهاي كشور ، سفرا ، استانداران و شهرداران كلانشهرها.
10- مدرسين سطوح عالي حوزه هاي علميه و اعضاي هيات علمي دانشگاه ها با مدارك علمي استادياري و بالاتر.
11- روسا ، دبيران كل احزاب و قائم مقام آن و دبيران سياسي احزاب و جمعيت هاي سياسي رسمي در سطح ملي و مديران مسئول و سردبيران روزنامه هاي كثيرالانتشار.
12- حقوقدانان، وكلاي پايه يك با 10 سال سابقه كار و مديران غيردولتي در حوزه هاي صنعتي ، اقتصادي و فرهنگي در سطوح ملي.
نمايندگان مجلس همچنين تصويب كردند كه سن داوطلبان نبايد كمتر از 40 سال و بالاتر از 75 سال باشد.
شوراي نگهبان در جلسه هشتم آذرماه سال گذشته اين مصوبه مجلس را بررسي كرد و آن را مغاير با اصل 115 و 110 قانون اساسي شناخت كه شرايط رئيس جمهور را در اين اصول احصا كرده و تاييد صلاحيت داوطلبان از نظر دارا بودن شرايط را به عهده شوراي نگهبان مي گذارد.
اين شورا تاكيد كرد چون اصل 135 قانون اساسي شرايط رئيس جمهور را روشن كرده است بنابراين اضافه كردن شرايط ديگر از جمله شرايطي كه مجلس مصوب كرده است ، مغاير قانون اساسي بوده و نوعي تبعيض است.
رفع اين ايرادات شوراي نگهبان در دستور كار روز يكشنبه چهارم اسفند سال گذشته مجلس شوراي اسلامي قرار گرفت اما نمايندگان مجلس بر مصوبه خود اصرار كرده و در نهايت اين مصوبه براي تعيين تكليف نهايي به مجمع تشخيص مصلحت نظام رفت.
از آنجا كه هنوز مصوبه مجلس شوراي اسلامي و ايرادات شوراي نگهبان در اين مجمع بررسي نشده است، انتخابات آينده رياست جمهوري با همين قانون فعلي برگزار ميشود.
مجلس به وظيفه اش عمل كرده است
علاءالدين بروجردي رئيس كميسيون امنيت ملي و سياست خارجي مجلس شوراي اسلامي در گفتگو با خبرنگار جام جم آنلاين گفت: مجلس وظيفه خود را درخصوص اصلاح قانون انتخابات رياست جمهوري انجام داده ولي شوراي نگهبان تغيير در اين قانون را مغاير با قانون اساسي شناخته است.
وي كه خود در جلسات مجمع جهت بررسي مصوبه مذكور حضور داشت اظهار اميدواري كرد با توجه به اينكه بحث درخصوص مصوبه مذكور در مجمع تشخيص مصلحت نظام هنوز ادامه دارد ، نتايج مثبتي در اين زمينه حاصل شود و مصوبه مجلس به تاييد مجمع تشخيص مصلحت نظام برسد.
نماينده بروجرد با تاكيد بر لزوم اضافه شدن شرايط براي ضابطه مندشدن ثبت نام داوطلبان انتخابات رياست جمهوري تصريح كرد: حتي در فرانسه و برخي كشورهاي غربي كه خود را مهد دموكراسي مي خوانند، نيز فردي كه مي خواهد در انتخابات رئيس جمهور شود بايد براي ثبت نام و تاييد صلاحيت خود، امضا و تاييد پنج هزار نفر را به ويژه از ميان افراد مطرح جامعه داشته باشد.
بروجردي اطمينان داد اگر مصوبه مجلس به تاييد مجمع تشخيص مصلحت نظام برسد براي انتخابات دوره هاي يازدهم رياست جمهوري به بعد مفيد خواهد بود.
حميدرضا حاجي بابايي نماينده همدان و عضو هيات رئيسه مجلس شوراي اسلامي نيز در اين زمينه به خبرنگار جام جم آنلاين گفت: براي جلوگيري از اشكالات هنگام ثبت نام قانون انتخابات رياست جمهوري بايد جامع و مانع باشد و به همين خاطر نمايندگان مجلس شرايطي را براي داوطلبان انتخابات رياست جمهوري تعيين كرده اند.
وي افزود: نمايندگان مجلس علاوه بر اينكه شرايط تحصيلي براي كانديداتوري ذكر كرده اند موقعيت هاي اجتماعي داوطلبان هم را مد نظر قرار داده اند اما متاسفانه هنوز تكليف اين مصوبه مجلس روشن نشده است.
عضو هيات رئيسه مجلس خاطرنشان كرد: پس از ايرادهاي شوراي نگهبان و ارجاع آن به مجلس ، نمايندگان بر نظرات خود اصرار كردند و در نهايت مصوبه مذكور به مجمع تشخيص مصلحت نظام فرستاده شد.
با اين وضعيت، به نظر مي رسد اكنون توپ در زمين مجمع تشخيص مصلحت نظام است و انتظار مي رود اين نهاد تصميم گير براي پايان يافتن شرايط كنوني در وضعيت ثبت نام داوطلبان انتخابات رياست جمهوري و جلوگيري از برخي سوء استفاده ها اقدامي اساسي به عمل آورد.
يوسف اسدي جام جم آنلاين
|