
بيش از يك قرن است كه رديابي مجرمان و تبهكاران عمدتا با تكيه بر دانشهاي نوين تشخيص و شناسايي و نه حدسيات و گمانهزنيهاي سنتي صورت ميگيرد. با اين حال طي اين مدت نسبتا طولاني فناوري و تكنيك هاي لازم براي بررسي صحنه جرم و به دام انداختن تبهكاران دستخوش تغييرات چندان جدي نشده است و اين درحالي است كه جنايتكاران و مجرمان همسو با توسعه دانشهاي كاربردي بشري، از شيوههاي پيچيدهتري براي پياده كردن نقشههاي خود استفاده ميكنند.
با اين حال به نظر ميرسد در سالهاي اخير اتفاقات اميدوار كنندهاي در زمينه توسعه دانش شناسايي مجرمان برپايه استفاده از تكنيكهاي نوين براي به دام انداختن آنها صورت گرفته باشد.
بهتازگي تكنيك نوين و خيره كنندهاي در زمينه كشف نشانههاي مربوط به آثار انگشت تقريبا از بين رفته و شناسايي صاحبان آنها ابداع شده است كه به گفته كارشناسان حتي ميتواند براي شرلوك هولمز نيز مايه مباهات و غرور باشد!
دانشمندان انگليسي اين تكنيك نوين را ارائه كردهاند كه به پليس اجازه ميدهد حتي در صورت پاك شدن اثر انگشت از روي سطوح مختلف، آنها را شناسايي كند.
دكتر جان بوند ، فيزيكدان دانشگاه لستر و مشاور پليس منطقه «نورت همپشاير» انگليس كهاين تكنيك نوين را ابداع كرده است ، ميگويد: كارشناسان جرم شناسي در انگليس و آمريكا بتازگي از اين روش براي به جريان انداختن دوباره 3 پرونده پيچيده جنايي استفاده كردهاند كه اتفاقا به دليل ارائه نتايج اميدواركننده، اميد ميرود بزودي مجرمان آنها شناسايي شوند. در يكي از اين پروندهها و با استفاده از اين تكنيك نوين، حتي موفق به جمعآوري مدارك لازم براي شناسايي مجرم شدهايم.
نكته قابل تامل اين است كه بيش از يكصد سال است روش سنتي انگشت برداري از صحنههاي جرم تغيير خاصي نداشتهاند. در اين روش معمول كارشناسان بررسي صحنه جرم با استفاده از عرق برجاي مانده روي سطوح مورد نظر واكنش شيميايي خاصي ايجاد ميكنند كه ميتواند به عنوان مدركي قابل اطمينان در شناسايي مجرم و تبهكار به كار گرفته شود اما درصورتي كه مجرم عرق دست خود را از روي سطوح مختلف پاك كند، نميتوان اميد چنداني به مثمرثمر بودن تكنيكهاي فعلي انگشتبرداري داشت.
اما اين تكنيك جديد به پليس امكان ميدهد حتي در صورت برجاي نماندن اثري از عرق دست مجرم ، انگشت برداريهاي لازم را انجام دهد. در اين روش كارشناسان پليسي تمركز خود را روي ريز خوردگيهاي ناشي از عرق دستان مجرم روي سطوح فلزي مختلف در گلوله و بمبها معطوف ميكنند.
اين خردگيها تنها قطري در حدود موي انسان دارند؛ اما همين ميزان نيز براي شناسايي مجرمان كافي است. در بخش اصلي اين تكنيك نوين انگشتبرداري، كارشناسان پليسي سطح مورد نظر را با پودر مخصوصي ميپوشانند و در ادامه از جريان الكتريكي قوي براي چسباندن ذرات پودر به سطوح خورده شده استفاده ميكنند و به اين ترتيب اثرانگشت مجرم شناسايي ميشود.
به نظر ميرسد به لطف ابداع چنين تكنيك كاربردي، بايد منتظر ايجاد انقلابي بزرگ در روشهاي شناسايي و به دام انداختن مجرمان و تبهكاران بود.
اما اين پايان تلاشهاي نوين محققان و دانشمندان براي ارائه تكنيكهاي نوين در به دام انداختن مجرمان نيست. بهتازگي و در سينسيناتي آمريكا تحقيقات گستردهاي براي طراحي و ارائه نرمافزاري آغاز شده است كه با جمعآوري دادههاي مختلف جنايي به كارشناسان پليسي در به دام انداختن مجرمان كمك قابل توجهي ميكند.
اين نرم افزار جديد شامل پايگاه اطلاعاتي است كه دادههاي متنوعي در آن گردآوري شده است. اين دادهها از تاتوي بدن مجرمان گرفته تا اطلاعات بيومتريكي مجرمان سابقه دار و حتي نامهاي اختصاري آنها، به كارشناسان كمك ميكند حتي بدون در اختيار داشتن نام مجرم هرچه سريعتر وي را شناسايي كنند.
به عقيده متخصصان جرم شناس حتي يك نام مستعار نيز ميتواند به كارشناسان پليسي در شناسايي مجرمان كمك كند. در دادههايي كه در اين نرمافزار جمعآوري ميشود، به اطلاعات بيومتريكي توجه ويژهاي ميشود تا بر اساس كوچكترين تفاوتهاي ظاهري نظير فاصله چشمها از يكديگر، نوع پيوستگي ابروها و موارد نظير آنها شناسايي دقيق و قابل استنادي از مجرمان صورت گيرد.
از اين تكنيك نوين كه با كمك تحقيقات فدرالي نيم ميليون دلاري ارائه ميشود تحولي جديد در شناسايي مجرمان بر اساس دادههاي پيشين موجود در بايگاني پليس تعبير شده است.
به منظور توسعه اين دانش نوين، تكنيك جالب توجه ديگري نيز ارائه شده است كه نظير آن عمدتا در برنامههاي انيميشني و سرگرم كننده ديده شده و اكنون با استفاده حقيقي از آن به عنوان دليلي مستند در دادگاههاي جنايي قابل استفاده است.
در اين تكنيك جديد كه از سوي شركت تكنولوژيكي SmartWater ارائه شده است، ماده بيخطر اما چسبنده شيميايي به صورت خودكار روي وارد شوندگان غيرقانوني به مكانهاي مختلف و تبهكاران پاشيده ميشود كه در زير نور فلوئورسنت براحتي قابل تشخيص است.
از اين ماده غيرسميدر اماكني نظير سالنهاي برگزاري كنسرتهاي موسيقي و حتي برخي فروشگاههاي مجهر استفاده ميشود.
زماني كه فرد به صورت غيرقانوني در چنين اماكني حضور مييابد، ماده شيميايي به صورت خودكار روي پوست و لباس وي پاشيده شده و اثر مستندي از خود برجاي ميگذارد كه در تحقيقات دادگاهي قابل استناد خواهد بود البته اين فناوريها بتازگي معرفي شدهاند و ارائه آنها در قالب تكنيكهاي متداول و تجاري نياز به گذشت زمان دارد.
در كنار چنين پيشرفتهايي دانش بشري نيم نگاهي نيز به آينده دارد. با توجه به پيچيدهتر شدن روشهايي كه مجرمان از آنها براي انجام نقشههاي خود استفاده ميكنند، محققان روشهاي خنثيكننده جالب توجهي را متصور شدهاند، نظير اسكنرها و دستگاههاي الكترونيكي كه بتوان از آنها براي شناسايي مظنونين و مجرمان بر اساس بررسي فعاليتهاي مغزي آنها استفاده كرد.
محققان حتي گامهاي خود را فراتر از آن گذاشته و در پي خلق سيستمهاي پيشرفتهاي هستند كه با استفاده از آن توانايي مظنونين دستگير شده در جريان بازپرسيها در كتمان حقايق از بين برود. يكي از سيستمهايي كه در اين زمينه مد نظر محققان است، طراحي و ارائه دستگاههاي توليدكننده پالسهاي الكتريكي براي ايجاد اختلال در عملكرد نورونهاي مغزي و در نتيجه ايجاد تاخير در توانايي متهم براي دروغگويي و پوشيده نگاه داشتن حقايق است.
با كنار هم قرار دادن چنين تحقيقاتي بخوبي مشخص ميشود كه مغز و فعاليتهاي آن به عنوان هدف آينده متخصصان در طراحي و ساخت سيستمهاي پيشرفتهاي انتخاب شده است كه با استفاده از آنها پرده از بسياري از حقايق كتمان شده در پروندههاي جنايي و پليسي برداشته ميشود.
بسياري از كارشناسان حتي بر اين باورند كه به لطف توسعه چنين تكنيكهايي، به موازات آنها روشهاي نوين و تاثيرگذارتري براي بازجويي از متهمان ارائه شود كه نتيجه بهكارگيري از آنها برجاي ماندن اثرات سوء كمتر بر افراد و در عين حال استخراج اطلاعات بيشتر است.
در كل به نظر ميرسد فرآيند توسعه تكنيكهاي شناسايي مجرمان در سالهاي آينده شتاب بيشتري به خود بگيرد و هر لحظه شاهد ارائه فناوريهاي نويني نظير طراحي و ساخت دوربينهاي ويژه شناسايي ترس و نگراني بي مورد در مظنونين باشيم.
منبع